Foto De kaart van zout en sterren

Recensie: De kaart van zout en sterren

Onder de Italiaanse zon lazen we de debuutroman van Jennifer Zeynab Joukhadar: De kaart van zout en sterren. Deze winnaar van de 2018 Middle East Book Award in Youth Literature is in 14 landen verschenen. Dat belooft dus wat!

De kaart van zout en sterren vertelt het verhaal van een hedendaags Syrisch meisje, Nour, en een middeleeuwse avonturierster, Rawiya. Wanneer Nours vader overlijdt, besluit haar moeder met haar drie dochters terug te verhuizen van New York naar Syrië. Daar probeert Nour de herinnering aan haar vader levend te houden door zijn verhalen over Rawiya te blijven vertellen, een meisje in de twaalfde eeuw dat zich vermomt als jongen om bij een beroemde kaartenmaker in dienst te treden. Maar Syrië blijkt veranderd en al snel bereikt oorlogsgeweld het stadje waar Nour woont. Daarom wordt de familie gedwongen om te vluchten naar een veilige plek. Ze nemen dezelfde route als Rawiya honderden jaren eerder.

Twee reizen, één verhaal

Het boek leest bij aanvang wat onwennig. Rawiya’s reis leest als een sprookje, terwijl de wrede werkelijkheid waarin Nour zich bevindt hartverscheurend is. Over de combinatie van de twee verhalen zei de auteur eerder:

‘Weaving two or more stories together is a traditional Arab storytelling technique, […]. I find that with multiple stories, each one can illuminate aspects of the other without being too heavy handed, so the reader comes away with a layered and intuitive understanding of what the writer is trying to say’.

Gaandeweg lopen de verhalen meer synchroon en blijkt het alterneren tussen Nour en Rawiya juist uitnodigend om verder te lezen.

Aan wie behoort de kaart?

Het leven van Jennifer Zeynab Joukhadar vertoont opvallen veel overeenkomsten met die van Nour. Want net als Nour is Joukhadar Amerikaans met een Syrische achtergrond. Hun vaders zijn islamitisch, terwijl hun moeders christelijk zijn. Daarom kun je je afvragen wiens verhaal we eigenlijk lezen? Die van Nour of Joukhadar zelf? Zowel Rawiya als Nour doen zich tijdens hun reis voor als een jongen, omdat dit veiliger zou zijn. Is het toeval dat de auteur inmiddels zelf als man door het leven gaat?

Thuis

Voor Nour is de verhuizing van de VS naar Syrië geen gemakkelijke overgang. Ze is net twaalf en spreekt bijna geen Arabisch. Ook is ze de enige van het gezin die in Amerika is geboren. Voor haar is Syrië niet thuis, maar vreemd. Net als Nour is Joukhadar geboren en opgegroeid in de Arabische diaspora in de Verenigde Staten. Hierover zei hij:

‘That’s also what I hope for this book–that it makes other diasporic Syrians and Arabs feel seen, because to feel seen is also to feel hope, and hope in particular is a gift I want to give to my communities these days’.

De kaart van zout en sterren laat ons zien dat identiteit en het gevoel van ergens thuis zijn al tijdens de Middeleeuwen een belangrijke rol speelde. Rawiya leert de belangrijkste les hierover van haar moeder:

‘Rawiya’s moeder keek glimlachend naar de zee. Ze was zelf een keer naar Fez geweest, een tocht die ze niet was vergeten. Tegen haar dochter zei ze: “Elke plaats waar je naartoe gaat wordt een deel van je”.’

Bestel het boek hier.

Auteur:               Jennifer Zeynab Joukhadar
Uitgever:            Ambo|Anthos
Prijs:                    €22,50

Share this article

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest